Van jeugdgevangenis naar thuis
Historisch erfgoed in de praktijk
Sommige gebouwen vertellen een bijzonder verhaal. Aan de rand van Zeist staat een voormalig
heropvoedingsgesticht voor meisjes uit 1924, dat later dienstdeed als jeugdgevangenis. Dit
historische pand heeft nu een tweede leven gekregen. Met 83 sociale huur en zorg appartementen
biedt het thuis voor veel mensen. Een flink project met diverse uitdagingen voor
Woningcoörporatie Nabijwonen, waaronder ook de tuin. Want hoe zorg je ervoor dat zo’n
transformatie voor een totale woonbeleving zorgt inclusief fijne buitenruimte
De tuin als verlengstuk van het wonen
De oorspronkelijke luchtplaatsen van de jeugdgevangenis moesten worden omgevormd tot plekken waar bewoners graag verblijven. Jasper Schots van NabijWonen vertelt: “De bewoners hebben geen eigen tuin of balkon. Dan wordt die gezamenlijke buitenruimte ontzettend belangrijk. De oude luchtplaats is nu een plek geworden waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, maar waar je ook rustig even kunt zitten.” NabijWonen besloot al vroeg dat de binnentuinen geen sluitpost mochten zijn binnen het project. “We hebben er bewust voor gekozen om de tuin als een zelfstandig onderdeel van het project te behandelen. Zo’n bijzondere plek verdient een buitenruimte die met dezelfde aandacht wordt ontworpen als het gebouw zelf.” Via uitvoerend hovenier Gerrit Oskam kwam NabijWonen in contact met Erven van Nederland. “Samen zijn we door het gebouw en de tuinen gelopen om de sfeer te proeven en de mogelijkheden te verkennen. Het contact was luchtig en prettig. Erven van Nederland staat echt open om samen tot iets moois te komen. We voelden ons gehoord in onze wensen en hebben hen veel vrijheid gegeven. Zij hebben immers de kennis en expertise.
Ontwerpen met respect voor erfgoed
De uitvoering bracht de nodige uitdagingen met zich mee. Omdat het om een monumentaal pand gaat, mocht niets door het gebouw worden vervoerd. Alle materialen, grond, bomen en planten moesten met hijskranen over het dak worden aangevoerd. Ook de omstandigheden in de binnentuinen vroegen om maatwerk. “De tuinen zijn behoorlijk schaduwrijk,” vertelt Jasper. “Daar moet je rekening mee houden bij de keuze van de beplanting. Erven van Nederland heeft daar goed naar gekeken en veel inheemse soorten toegepast die op deze plek goed tot hun recht komen.’’ Een belangrijk onderdeel van het ontwerp is de monumentale boom die behouden bleef. “Die boom geeft meteen karakter. Alsof de tuin er al jaren ligt.’’
De historische binnenplaats heeft met een aantrekkelijke vormgeving een
nieuwe invulling gekregen voor toekomstige bewoners
Buitenruimte als belangrijke toevoeging
Het complex is inmiddels vrijwel volledig bewoond en de reacties zijn positief. Jasper kijkt tevreden terug: “De woningen zijn compact, maar de buitenruimte voegt echt kwaliteit toe aan het wonen. Samen hebben we een tuin gemaakt die past bij de geschiedenis van deze plek én bij de mensen die er nu wonen.” Maar het mooiste moet nog komen. “In de toekomst het idee dat de bewoners als community de tuin gaan bijhouden, dat is onze wens. Erven van Nederland heeft samen met Oskam een mooie basis gelegd, de komende 35 jaar hoeven we er niet naar om te kijken, behalve snoeien dan. Dat zouden de bewoners zelf kunnen doen, dat scheelt kosten en het is mooi om dat samen te doen. Want uiteindelijk draait het daarom: een historisch pand dat niet alleen wordt getransformeerd naar woningen, maar naar een plek waar mensen graag willen wonen en er samen iets moois van maken.’’
